“Şırnak‘ta seçim sonucu Ankara’dan belirlendi!”

31 Mart yerel seçimlerinde iktidar partisi AKP, Türkiye’nin batısında başta İstanbul ve Ankara olmak üzere büyük bir yenilgi yaşarken, Kürt illerinde ise pek çok belediyeyi HDP’den aldı.

AKP’nin en fazla övündüğü yerlerden biri de, yıllardır Kürt hareketinin en etkili olduğu şehirlerden olan Şırnak’tı.

28 Aralık 2011 tarihinde Türk Hava Kuvvetleri’ne bağlı savaş uçaklarının bombardımanı sonucu 24 köylünün öldürüldüğü ve AKP’ye büyük bir tepkinin olduğu bilinen Şırnak’ın Uludere ilçesinin bile AKP tarafından kazanılması son derece çok dikkat çekiciydi.

Önceki dönem Uludere’de yüzde 85’e yakın oy alan HDP’ye 31 Mart’ta yüzde 33 oy çıkarken, AKP’ye ise yüzde 58 oy çıktı. Şırnak merkezde ise HDP’den 8 bin fazla oy alan AKP, buradaki belediyeyi aldı.

Peki nasıl oldu da böyle oldu?

AKP’nin Şırnak’taki seçim başarısının arkasında neler yatıyor? 31 Mart sabahı Şırnak’taki yoğun askeri hareketliliği sosyal medya hesabından videolarla aktaran ve süreci yakından izleyen HDP Şırnak Milletvekili Hüseyin Kaçmaz Alman devlet televizyonu WDR’ye değerlendi.

Seçimden önce bize gelen bazı istihbari bilgiler, devletin Şırnak’ın da dâhil edildiği bir çok Kürt ilinde belediyeleri ele geçirme planı olduğunu öğrenmiştik. Daha sonra seçmen askı listelerinde binlerce asker ve polisin, gerçekte olmayan veya fiziki koşulları insanların yaşamasına el vermeyen adreslere kaydedildiğini gördük. Bu adreslerin bir çoğu ya polisevleri veya askeri üs bölgeleriydi. Yine AKP’nin Cizre, Silopi veya İdil gibi seçmen sayısının fazla olduğu ilçelerimizden de kendi yandaşlarını, korucu ailelerini Şırnak merkeze kaydırdıklarını tespit etmiştik.

Bu seçmen kaydırma işlemleri nasıl yapılmıştı peki?

Seçmen kaydırma işlemleri Türkiye’deki mevzuata bile aykırı bir biçimde yapıldı. Normalde eğer ikametgahını taşıyacaksanız Nüfus Müdürlüğü’ne gidip başvuru formu imzalamanız gerekiyor. Fakat elimize geçen kimlik bilgileri üzerinden yaptığımız araştırmada, söz konusu kişilerin nüfus müdürlüklerine uğramadıklarını, adres taşıma işlemlerinin nüfus müdürlüklerindeki memurlar tarafından yapıldığını tespit ettik.

Peki siz bu uygulamaya itiraz ettiniz mi?

Tabii, bu konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne taşıdık, basınla paylaştık ve itiraz da ettik. Fakat tüm itirazlarımız reddedildi. Oysa mesela Uludere ilçemizde bir ahıra bile seçmen kaydedildiğini tespit ettik. Beytüşşebap ilçesinde 51 yatak kapasiteli öğretmen evine 422 kişi kaydedilmişti! Üstelik bunların kamu personeli değil, AKP’ye oy verecek olan paramiliter köy korucuları ve onların aileleriydi. Sadece Şırnak içinde bir seçmen kaydırması yapılmadı. Türkiye’nin farklı yerlerinden, İzmir-Bornova’daki Komando Tugayı’ndan bile 712 askerin de adresi Şırnak’a taşınmıştı!

Peki bu insanlar seçim öncesinde Şırnak’a mı taşındılar?

Seçim günü bile zırhlı araçlarla, kara veya hava yoluyla Şırnak’a oy kullanmak üzere binlerce asker ve polis getirildi. Bazı okullarda iğne atsanız yere düşmeyecek yoğunlukta askeri personel vardı seçim günü. Bunların videoları, fotoğrafları basına da yansıdı. Örneğin Şırnak il merkezindeki Edip Başer İlköğretim Okulu’nda 251 asker oy kullandı ve bir oy hariç hepsi AKP’ye verildi. O bir oy da bizim sandık başındaki görevlimize ait. Buna benzer onlarca sandık vardı. Açıkçası 31 Mart günü Şırnak’ta tamamen bir askeri darbe görüntüsü hâkimdi. Biz Şırnak’ta devlete karşı seçime girdik. Devlet Ankara’da Şırnak’taki seçim sonucunu belirlemişti aslında.

Peki siz nüfus müdürlüğüyle bu seçmen kaydırma işlemlerini görüştünüz mü?

Ulaştığımız bazı ilçe nüfus müdürleri “prosedüre aykırı işlemler yapılıyor ama karşı koyamıyoruz, çünkü valinin, kaymakamın, komutanların müdahil olduğu bir durum var” demişti bize. Hatta bir müdür, “kaymakama ‘bu yaptığımız usulsüzlüktür, hakkımda soruşturma açılır’ dediğimde, hakkımda soruşturma açılmasına izin vermeyeceğini söyledi” dedi. Dolayısıyla aslında göz göre göre Şırnak merkez ve bazı ilçelerinde halkın iradesi gasp edildi. 3500’e yakın seçmeni olan Uludere ilçemize 2 bin seçmen taşınmıştı. Bunların neredeyse tamamı asker ve koruculardan oluşuyordu.

Şırnak’a yaklaşık kaç seçmen kaydırıldı peki?

Şırnak merkezde 24 Haziran 2018’deki 32 bin olan seçmen sayısı Ocak 2019 tarihinde 40 bine çıkarıldı. Yani yaklaşık 8 bin seçmen artışı vardı. Bunların yaklaşık 500’ü 18 yaşına girmiş ve ilk defa oy kullanacak seçmendi. Diğerleri tamamen taşınan seçmenlerdi ki, zaten sonucu da onlar belirledi.

Siz HDP olarak Şırnak’ta kaç oy aldınız?

Bir önceki seçime göre yaklaşık 5 bin oy düşüşü yaşadık ama eğer taşımalı seçmen olmasaydı, oy kaybına rağmen yine biz kazanıyorduk. Bir önceki seçimde Şırnak’ta yaklaşık 16 bin oy almıştık. Bu seçimde ise 11 bin 700 oy aldık.

Peki 5 bine yakın oy kaybınızı nasıl izah ediyorsunuz?

Sokağa çıkma yasaklarının uygulandığı 2016-2017 yılları arasında açılmış yaralar hâlâ tazeliğini koruyor. O süreçte şehrin yüzde 65’i yıkıldı. O süreçte şehirden göç ettirilen Şırnaklıların on binlercesi hâlâ başka şehirlerde yaşıyor. Bu insanların önemli bir bölümü bizim seçmenimiz ama 4 bin kişi ekonomik nedenlerle oy kullanmak için Şırnak’a gelemedi. Ayrıca çatışmalar sırasında evi yıkılanların yerleştirileceği TOKİ konutları bitirilmiş olduğu halde hak sahiplerine teslim edilmiyor. Çünkü insanların seçim öncesinde dönmeleri istenmiyordu. 28 Ocak’ta bu konutlar sahiplerine kurayla teslim edilecekti ama bu sefer de her ailenin 40 ila 50 bin lira arasında ücret ödemesi şartı kondu. Halk buna tepki gösterince de daireler ailelere teslim edilmedi. Bunu halka karşı seçim kozu olarak kullandılar. Keza Şırnak’ın il statüsünden ilçe statüsüne düşürülmesi gündeme getirildi ve AKP adayı seçim süreci boyunca “eğer biz kazanırsak, Şırnak il kalacak, kazanmazsak ilçe yapılacak” propagandası yaptı. Bunun da etkili olduğunu söyleyebiliriz. Özetle biz Şırnak’ta seçimle değil, askeri darbeyle kaybettik.

Peki İl Genel Meclis üyeliğinde HDP’nin yüzde 57 civarında oy almasının anlamı nedir?

Çünkü İl Genel Meclis üyeliği için köylüler de oy kullanabiliyor. Bu sonuç, Şırnak halkının yüzde 57’sinin HDP’ye destek verdiğini gösteriyor. İl merkezinde ise asker, polis ve diğer taşıma seçmen blok olarak AKP’ye oy verdiği için böyle bir sonuç ortaya çıktı. Uludere ilçesinde seçmenin önemli bir bölümü devletin silahını taşıyan köy korucularıdır. Bunlara AKP’ye oy vermemeleri, hatta oylarının fotoğrafını çekip göstermemeleri halinde maaşlarının kesileceğine ilişkin tehditler yapıldığını biliyoruz. Bırakın HDP’yi, CHP’nin Uludere belediye başkan adayı bile devletten gelen tehditlerden dolayı seçim bürosunu kapatmak zorunda kaldı. Silopi’nin 24 Haziran 2018 seçimlerinde 50 bin seçmeni vardı ve bu sayı 31 Mart’ta 500 artmış. Fakat Silopi’ye bağlı 2 bin seçmenli bir beldemizde seçmen sayısı 1700 artmış! Ankara’dan masa başında hesaplama yapılmış ve “şuraya şu kadar seçmen kaydırırsak kazanırız” denmiş. Bu da 31 Mart’ta uygulandı. Bu gerçeği Şırnak halkı yakından biliyor ve şimdiye kadar kimse bize gelip “siz şu hatayı yaptığınız için kaybettiniz” demedi. Neticede HDP olarak Şırnak’ta veya belli bazı bölgelerde kaybetmiş olsak bile Türkiye genelinde, özellikle de İstanbul, Adana, Mersin gibi büyük illerde stratejimiz AKP’yi sarstı.

Söyleşi: İrfan Aktan / WDR.de